Qua sơ kết gần một năm triển khai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá toàn hệ thống chính trị đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn, thực hiện thành công việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo chủ trương của Đảng. Dự thảo báo cáo sơ kết đã phản ánh khá toàn diện những kết quả nổi bật trong quá trình vận hành mô hình tổ chức mới; đồng thời bước đầu nhận diện những "điểm nghẽn", "nút thắt" cần tiếp tục tháo gỡ nhằm bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả và phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực bước đầu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện. Mặc dù bộ máy đã được sắp xếp tinh gọn hơn nhưng chất lượng vận hành giữa các địa phương, đơn vị chưa đồng đều; số lượng đầu mối tổ chức đã giảm nhưng hiệu quả quản trị ở nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Việc phân cấp, phân quyền đã được đẩy mạnh song nguồn lực, năng lực thực thi và công cụ hỗ trợ ở cơ sở vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới.

Đồng ý thông qua nội dung dự thảo báo cáo để trình Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến tại phiên họp ngày 26/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục hoàn thiện báo cáo để trình Hội nghị sơ kết toàn quốc dự kiến tổ chức vào ngày 1/7/2026.

Đánh giá toàn diện về thể chế, năng lực thực thi ở cơ sở

Theo đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung rà soát, đánh giá sâu sắc tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch và cụ thể của hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt là các quy định liên quan đến hoạt động của chính quyền địa phương trong các lĩnh vực trọng yếu như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đất đai, tài nguyên, khoáng sản, lâm nghiệp; tài chính - ngân sách; phân cấp, phân quyền và ranh giới thẩm quyền giữa Trung ương với địa phương.

Cùng với đó, cần đánh giá cụ thể năng lực thực thi nhiệm vụ của cấp xã đối với các lĩnh vực được giao, nhất là đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, công thương, nông nghiệp, môi trường và các lĩnh vực văn hóa - xã hội. Việc đánh giá phải gắn với chỉ tiêu biên chế, chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên môn, việc bố trí vị trí việc làm phù hợp với chuyên môn nghiệp vụ và yêu cầu thực tiễn.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng nhấn mạnh cần làm rõ những hạn chế, bất cập phát sinh khi áp dụng cùng một mô hình quản lý và khung phân cấp đối với các địa phương có điều kiện phát triển, năng lực cán bộ, đặc điểm địa lý và hạ tầng công nghệ thông tin khác nhau, đặc biệt giữa khu vực đô thị, thành phố lớn với khu vực nông thôn, miền núi.

Nghiên cứu tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính phù hợp thực tiễn

Một trong những nội dung đáng chú ý được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra là việc đánh giá, làm rõ sự cần thiết tiếp tục điều chỉnh, sáp nhập một số xã, phường trên cơ sở rà soát toàn diện các tiêu chí về diện tích tự nhiên, quy mô dân số, kết cấu hạ tầng, năng lực đội ngũ cán bộ và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Sau gần một năm triển khai, có thể khẳng định chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực. Việc giảm cấp trung gian, tinh gọn đầu mối tổ chức và sắp xếp lại các xã, phường đã góp phần giảm sự cồng kềnh của bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu nghiên cứu khả năng thành lập các đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân, giữ vai trò điều phối phát triển, kết nối hạ tầng, cung ứng dịch vụ công và thúc đẩy liên kết các không gian kinh tế trọng điểm.

Nhận diện đầy đủ các nguy cơ trong quá trình vận hành mô hình mới

Một nhiệm vụ quan trọng khác được đặt ra là đánh giá sự phù hợp giữa phân cấp, phân quyền với việc phân bổ nguồn lực, nhất là nguồn nhân lực và kinh phí. Trong đó, cần xem xét kỹ việc phân bổ nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách của cấp xã, phường so với khối lượng công việc được giao.

Đồng thời, cần bổ sung đánh giá về tổ chức và hoạt động của khu vực phòng thủ, thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Hoạt động của các cơ quan tư pháp theo mô hình khu vực sau khi kết thúc hoạt động của tòa án, viện kiểm sát cấp huyện và cấp cao cũng cần được tổng kết, đánh giá toàn diện.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập sau sắp xếp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đánh giá đầy đủ về hiệu quả hoạt động, mức độ tự chủ và tính hợp lý của mô hình tổ chức hiện nay.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý cần rà soát, nhận diện và đánh giá kỹ lưỡng các nguy cơ có thể phát sinh trong quá trình vận hành mô hình mới để chủ động đề ra giải pháp khắc phục, điều chỉnh kịp thời.

Theo đó, cần thẳng thắn nhìn nhận cuộc cải cách tổ chức bộ máy hiện nay mới chủ yếu đạt được mục tiêu giảm đầu mối, trong khi yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân cần tiếp tục được quan tâm. Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại sự chênh lệch về chất lượng dịch vụ công giữa khu vực đô thị và vùng sâu, vùng xa; giữa địa phương có điều kiện chuyển đổi số tốt với những nơi còn nhiều khó khăn.

Các nguy cơ như đội ngũ cán bộ cơ sở bị quá tải, áp lực công việc lớn dẫn đến tâm lý sợ sai, né tránh trách nhiệm; ranh giới hành chính mới chưa thực sự phù hợp với không gian kinh tế, đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch, vùng sinh thái và các hành lang phát triển; hay việc người dân phải đi xa hơn, mất nhiều thời gian và chi phí hơn khi tiếp cận dịch vụ công do việc bố trí các điểm phục vụ chưa hợp lý cũng được yêu cầu đánh giá đầy đủ, khách quan nhằm có giải pháp xử lý phù hợp trong thời gian tới.